Vogelen in de Regio

Groot Zwolle

Big day 2006 - verslag team
Jeroen Postema, Marc van der Aa, Lucas Kaaij en Simon Plat

-1:05 Grevenmate – Zwolle
Het is twee voor twaalf. Het team is compleet. Zenuwachtig pakken we de auto in. Een achterbak vol eten, dat moet voldoende zijn. Hier en daar een scoop en een determinatiegids. Niets vergeten? Vorig jaar scheelde het weinig of we waren de afstreeplijst vergeten. Een klein uur voor aanvang rijden we weg, op weg naar Noordoost Overijssel. Het weer ziet er perfect uit. Bijna volle maan, windstil en nog een beetje zwoel. Dit kan niet misgaan.

-0.05 Nederland
Nog maar net op tijd. Er staat al een auto, dat moeten de concurrenten zijn (Lennaert Steen, David Uit de Weerd, Hans Pohlman en Martijn Bunskoek). Auto uit en alvast het fietspad richting de raar ‘geparkeerde’ vogelhut in het gebied. Er zingt al van alles maar de officiële telling is nog niet begonnen. De laatste speculaties over de eerste soort…

0:00 – 0:10 Nederland

1

Sprinkhaanzanger

0:00

2

Nachtegaal

0:00

3

Roerdomp

0:01

4

Watersnip

0:02

5

Meerkoet

0:03

6

Waterhoen

0:08

7

Rietzanger

0:10

8

Kievit

0:11

9

Ooievaar

0:14

10

Blauwborst

0:15

Na 5 minuten zijn we volop in business. We passeren de concurrenten en groeten kort en zenuwachtig, bang om een soort te verraden. Binnen 10 minuten zitten we weer in de auto en rijden we langs de al eerder gevonden Ooievaar op nest. Onderweg richting de Wieden lopen we tegen ons eerste mazzeltje aan: Jeroen ontdekt een Ransuil op een paaltje op het talud van de dijk. Alleen Marc krijgt hem ook mee dus we moeten terug. Keren op het smalle dijkje en verdomd, hij zit er nog!

11

Knobbelzwaan

0:19

12

Ransuil

0:24

Bij Wanneperveen aangekomen zijn diverse opties weer open en verschillende soorten lopen rustig binnen. Waterral is geen probleem maar de Porseleinhoen van vorig jaar laat zich dit keer niet horen.

0:40 – 0:50 Wanneperveen

13

Waterral

0:44

14

Snor

0:46

15

Koekoek

0:48

16

Grauwe Gans

0:49

Waar we vorig jaar ruim 1½ uur verloren door aanhoudende regen, houden we het schema dit keer strak – door naar Cellemuiden. Onderweg een Krakeend. Bij Cellemuiden doen we net als vorig jaar een poging de Witvleugelstern te vinden met zaklamp. Een tegenvaller als blijkt dat de voorste vlotjes leeg zijn. Gelukkig hoort Jeroen een Kwartelkoning op grote afstand en met wat concentratie horen we hem allemaal. Dat is alweer de eerste die we vorig jaar niet hadden. Bosrietzanger is dit jaar geen probleem. Toch maar even door het weiland richting de achterste vlotjes en ja hoor, daar zit hij. Opvallender dan je zou verwachten midden in de nacht.

1:15 – 2:10 Cellemuiden

17

Krakeend

1:15

18

Tureluur

1:35

19

Bosrietzanger

1:35

20

Slobeend

1:45

21

Zwarte Stern

1:46

22

Kwartelkoning

1:50

23

Grutto

2:08

24

Witvleugelstern

2:09

En door, met een goede voorsprong op het schema van vorig jaar. Onderweg naar de Vreugderijkerwaard zingt een Merel op een verlicht industrieterrein van Genemuiden. Doel voor de Vreugderijkerwaard is een gemelde Porseleinhoen, maar bij aankomst één grote swiep-stilte. Het blijkt dat we over een klein half uur op minder dan een kilometer bij een luid roepende Porseleinhoen langs rijden, zonder dit te weten… De waard levert nog wel wat nieuwtjes op.

2:45 – 3:00 Vreugderijkerwaard

25

Merel

2:23

26

Bergeend

2:48

27

Kleine Plevier

2:49

28

Wilde Eend

2:58

29

Kleine Karekiet

2:59

30

Wulp

3:00

En door voor de laatste relevante excursie van het eerste nachtelijk gedeelte: uilen. Dit keer geen Zandhoven omdat het vorig jaar tegenviel daar de uilen te vinden, dus gelijk door naar Windesheim. Bij aankomst reageert een Bosuil direct op de tape en draagt de Kerkuil van de schuur zijn steentje bij; twee uilen in twee minuten! Iets verder bij Herxen reageert een Steenuil ook bijna direct. Uilen: check! Dit geeft moed.

3:15 – 3:25 Windesheim (Herxen)

31

Bosuil

3:18

32

Kerkuil

3:20

33

Steenuil

3:25

Zo komen we mooi op tijd aan op de parkeerplaats van de Holterberg bij Nijverdal. Nog in het donker lopen we richting de hei en vanaf de bosrand beginnen de vogels weer binnen te rollen. Overal Bosuilen en een eerste Houtsnip laat zich al snel horen. Meteen ook meerdere Nachtzwaluwen. Even later zingt een vogel die we niet als Boomleeuwerik op naam durven brengen omdat hij nogal ver zit; dit blijkt een grove fout te worden want Boomleeuwerik komt simpelweg niet meer in de herhaling. Maar bij het komen van het licht begint het ook flink te lopen met de soorten. En ook de Korhoenders laten van zich weten. We zien uiteindelijk drie verschillende.
Voor de tweede en laatste keer komen we de andere groep tegen die zich voor zonsopkomst alweer uit de voeten maakt. We hadden al besloten een heel rondje te lopen (rond de 15 kilometer) omdat dat ons vorig jaar veel opleverde. Dit lijkt waarheid te worden als Marc een Grauwe Klauwier ontdekt. Meevallertje, dan hoeven we gelijk niet meer naar Schoonheten wat veel tijd scheelt.
Maar dan een eerste dip met meer dan 30 minuten zonder nieuwe soorten in goede tijd in een goed gebied. De totale wandeling is lang en levert alleen de altijd lastige Goudvink op als goede soort. Dit blijkt de eerste logistieke fout te worden, mede omdat je er aardig moe van wordt en we nog zo lang moeten…

4:00 – 8:00 Holterberg (Sprengenberg)

34

Houtsnip

4:20

35

Nachtzwaluw

4:20

36

Roodborsttapuit

4:23

37

Gekraagde Roodstaart

4:30

38

Scholekster

4:40

39

Korhoen

4:45

40

Roodborst

4:50

41

Zanglijster

4:55

42

Fitis

4:58

43

Boompieper

5:00

44

Groene Specht

5:00

45

Zwarte Specht

5:05

46

Winterkoning

5:05

47

Houtduif

5:10

48

Veldleeuwerik

5:15

49

Grasmus

5:16

50

Zwarte Kraai

5:17

51

Koolmees

5:25

52

Vink

5:25

53

Tuinfluiter

5:30

54

Zwartkop

5:35

55

Gaai

5:35

56

Grote Lijster

5:40

57

Boomkruiper

5:41

58

Grote Bonte Specht

5:45

59

Grauwe Klauwier

5:50

60

Kauw

5:50

61

Kneu

6:25

62

Geelgors

6:30

63

Aalscholver

6:30

64

Kuifmees

6:39

65

Holenduif

6:40

66

Bonte Vliegenvanger

6:42

67

Goudvink

6:48

68

Boerenzwaluw

6:56

69

Goudhaan

7:05

70

Pimpelmees

7:28

71

Blauwe Reiger

7:29

72

Zwarte Mees

7:39

73

Glanskop

7:47

74

Staartmees

7:49

75

Turkse Tortel

7:50

76

Tjiftjaf

7:55

77

Kokmeeuw

8:00

Intussen lopen we qua tijd gelijk met vorig jaar maar qua soorten ruim 10 voor, dus dat belooft nog wat.
De route door Nijverdal en Hellendoorn levert traditioneel een setje gewone soorten op die nog niet binnen waren. Een Tapuit is mooi meegenomen en zal de enige blijven. De Patrijs van vorig jaar zat er nog steeds. Bij de vistrap van Hankate willen opnieuw Wielewaal en Grote Gele Kwikstaart meewerken, maar geen IJsvogel. De stuw van Archem levert een tweede Grote Gele Kwikstaart op en een Oeverloper. We zijn ook erg blij met de Matkop want dat blijkt een lastige. Deze soort completeert onze mezen, mooi op schema.

8:00 – 9:25 van Nijverdal via Archem naar Engbertsdijkvenen

78

Huismus

8:06

79

Gierzwaluw

8:07

80

Ekster

8:08

81

Heggemus

8:09

82

Spreeuw

8:09

83

Witte Kwikstaart

8:17

84

Tapuit

8:21

85

Patrijs

8:22

86

Ringmus

8:26

87

Wielewaal

8:39

88

Grote Gele Kwikstaart

8:41

89

Oeverloper

8:59

90

Matkop

9:03

Het is nog steeds aan de koude kant als we richting Engbertsdijkvenen rijden. Maar daar aangekomen slaat het plotsklaps om en wordt het warm, wat zich direct in de roofvogels reflecteert. Voor we goed en wel bij de parkeerplaats van het noordelijk gedeelte zijn, zijn Torenvalk, Havik en Sperwer een feit, beide laatstgenoemde soorten waren lastig vorig jaar. We doen opnieuw een groot rondje in het gebied maar dat levert dit keer opvallend weinig op. Grootste teleurstelling: de Fluiter zingt niet! Een wegvliegende tortel blijft op de lijst ‘must-have-been’ Zomertortel en komt als zodanig niet op de big-day lijst.
Bij de hut blijken wat goede stelten te zitten: Kemhaan, Bosruiters en later Groenpootruiter. Maar geen Geoorde futen of andere bonussen. Net als vorig jaar passeren we hier de 100, maar dat betekent wel dat er ergens tussen Nijverdal en hier een voorsprong ten opzichte van vorig jaar is teniet gedaan.

9:25 – 11:00 Engbertsdijkvenen Noord

91

Torenvalk

9:27

92

Havik

9:30

93

Sperwer

9:40

94

Boomklever

9:44

95

Buizerd

9:46

96

Kuifeend

9:48

97

Brandgans

9:49

98

Wintertaling

9:49

99

Fuut

10:09

100

Oeverzwaluw

10:10

101

Rietgors

10:30

102

Kemphaan

10:48

103

Dodaars

10:48

104

Bosruiter

10:49

105

Grote Canada Gans

10:58

106

Groenpootruiter

11:00

Rond 11:00, alweer aan de late kant, rijden we richting Engbertsdijkvenen Zuid, een nieuw excursiepunt. Onderweg dienen zich enkele Groenlingen aan. Onderweg naar het kijkscherm scoren we Appelvink, maar weer geen Fluiter en Tortel. Dat gaan de twee grootste dippers worden. Bij het kijkscherm rollen de soorten weer binnen, onder meer met een boel roofvogel activiteit in de lucht. Diverse Boomvalken, maar helaas geen Roodpootvalk. Geoorde Fuut blijkt hier eenvoudig. Gaat de tijd in Noord verloren blijken?

11:50 – 12:15 Engbertsdijkvenen Zuid

107

Groenling

11:23

108

Appelvink

11:53

109

Geoorde Fuut

12:10

110

Bruine Kiekendief

12:12

111

Witgat

12:13

112

Boomvalk

12:14

Opnieuw enkele gewonere soorten onderweg naar Losser. Vooral met de Zwarte Roodstaart zijn we blij want die kan lastig zijn bij tijdgebrek. Losser is de traditionele plek voor Europese Kanarie, waar we vorig jaar veel te veel tijd voor nodig hadden. Dit jaar gaat het – ondanks dat ze (weer) niet zingen – iets sneller op de begraafplaats langs de Kloosterstraat, met twee vogels. Direct maar door naar Oelemars waar dit keer slechts één nieuwe soort te vinden is. Een dezelfde dag gemelde Bontbekplevier vinden wij niet, alleen enkele Kleine, maar die hadden we al.

12:40 – 14:30 Losser, Oelemars

113

Zwarte Roodstaart

12:51

114

Roek

13:39

115

Putter

13:44

116

Europese Kanarie

14:05

117

Bonte Strandloper

14:30

Het wordt intussen al goed laat. En de grootste stukken rijden komen nog. Tijdens het rijden slaan de dips toe en als blijkt dat Rietschot (bij Buurserzand) niet veel te bieden heeft neemt de dip alleen maar toe. Logistieke misser nummer 2. Gaan we het record van vorig jaar überhaupt wel halen?

15:30 – 16:00 Haaksbergen, Rietschot

118

Gele Kwikstaart

15:36

119

Braamsluiper

15:52

Door naar Goor voor de nodige spechten en andere bossoorten in landgoed Weldam. Grauwe Vliegenvanger blijkt eenvoudig en zit al gelijk bij de ingang, maar ondanks tapen wil het niet lukken de daar gemelde Middelste Bonte Specht te lokken. De nog steeds scherpe Jeroen vindt een (misschien twee) Kleine Bonte Specht die drie van de vier groepsleden zien. Meer dan een uur kunnen we ons niet permitteren en als Jeroen, Lucas en Simon al bij de auto staan horen we ineens een fluitje en staat achtergebleven Marc uitzonderlijk vreemde gebaren te maken. Toch nog een mibo? We rennen naar hem toe en Jeroen en Lucas zijn nog net op tijd om een vlinderende Wespendief achter de bosrand te zien verdwijnen. (Simon moest de auto afsluiten en komt helaas te laat). Maar de soort mag mee en we zien dit als schrale troost voor het missen van de mibo. Het wordt intussen hoog tijd om naar de rivier te gaan. Het komt nu uitzonderlijk goed uit dat we Schoonheten mogen overslaan.

16:30 – 17:20 Landgoed Weldam (Goor)

120

Grauwe Vliegenvanger

16:38

121

Kleine Bonte Specht

16:43

122

Wespendief

17:12

Het gevoel dat dit een recordbrekende dag gaat worden is ver te zoeken. Het wezenlijke aantal pijnlijke dips staat rond 5 en ga dat nog maar eens inhalen in de IJssel uiterwaarden en delta. Het record van vorig jaar is nog 20 soorten weg. Maar we geven niet op…
Binnen een half uur staan we aan de IJssel uiterwaarden bij Wijhe met een setje algemene nieuwe soorten.

18:00 – 18:15 Wijhese buitenwaarden

123

Zilvermeeuw

18:00

124

Visdief

18:01

125

Kleine Mantelmeeuw

18:02

126

Zomertaling

18:03

127

Kluut

18:03

Ook de Tichelgaten weigert een Zomertortel op te leveren maar is ons gunstig gezind met een luid roepende IJsvogel.

18:30 – 18:45 – Tichelgaten (Windesheim)

128

IJsvogel

18:33

129

Tafeleend

18:38

130

Huiszwaluw

18:46

En strak door naar het Engelse Werk. Hier lijkt het geluk weder te keren met twee goede en onverwachte soorten die in dit stadium keihard meetellen: Geelpootmeeuw en de al eerder gemelde Kleine Zilverreiger. Verder helaas geen steltjes. Oei, nog 10 soorten tot het oude record, hoe zouden de anderen het doen?

19:00 – 19:10 Engelse Werk

131

Geelpootmeeuw

19:04

132

Kleine Zilverreiger

19:04

In de volgende locatie hebben we een deja-vu maar er zijn verschillen genoeg om het nog eens te proberen, 17 uur (!) na ons eerste bezoek. En ineens schiet de lijst weer een stukje richting het oude record met een paar gegarandeerde en een paar bonussen: Noordse Kwikstaart en Krombekstrandloper, een soort die sowieso leuk is hier in het binnenland.

19:20 – 19-30 Vreugderijkerwaard

133

Kolgans

19:25

134

Noordse Kwikstaart

19:26

135

Krombekstrandloper

19:28

136

Grote Mantelmeeuw

19:29

137

Graspieper

19:29

Nu komen we aardig dichtbij met nog een paar gegarandeerde soorten te gaan maar ook opnieuw tijdnood. We haasten ons naar het Vossemeer waar we verrast worden door twee Krooneenden (later verderop nog twee) en op twee plekken zingende Grote Karekieten. Bij de IJsselmonding nog een moment van paniek als alleen Marc een Lepelaar ziet invallen. Weten wij veel dat deze soort tegenwoordig een eitje is in de Auken. Blij toe komen er later nog twee invallen en ziet iedereen die wel.

19:45 – 20:15 Vossemeer, IJsselmonding

138

Krooneend

19:50

139

Grote Karekiet

19:59

140

Lepelaar

20:10

Helaas is er geen tijd meer om de regio beter te scannen en moeten we verder naar de Auken. Hier komen we goed op tijd aan om te zien dat Lepelaars algemeen zijn. Ook Purperreiger en Grote Zilverreiger (een hele lastige vorig jaar) zijn hier eenvoudig, al is het aantal Purperreigers schrikbarend lager dan vorig jaar. De klap op de vuurpijl die onze big-day met een soort van (wat later blijkt) troostprijs afrondt is een adulte man Roodpootvalk die een tijdje tussen de zwaluwen foerageert. Dit is nummer 143, verbetering van het oude record.

21:00 – 21:30 De Auken

141

Purperreiger

21:15

142

Grote Zilverreiger

21:20

143

Roodpootvalk

21:25

Op weg terug proberen we eerst nog een gemelde Kwartel bij Veldiger Buitenlanden en later de Porseleinhoen van de Harculose waard (wij weten het intussen ook…) maar beide vogels weigeren zich kenbaar te maken. Met een gematigd gevoel van succes (veel dips maar ook goede soorten) en een vermoeden dat het niet voldoende zal blijken te zijn haken we rond 23:30 af en keren we Grevenmatewaards. Het was voor het gevoel zwaarder dan vorig jaar, vermoedelijk vanwege het (te) warme weer gedurende de dag, maar ook erg bevredigend, gezellig en leerzaam!